AYM: Kamulaştırmada Tescil Hükmünün Kesinliği İptal Edildi

Anayasa Mahkemesi, Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesindeki "Tescil hükmü kesin olup,…" ibaresini iptal etti. Karar, kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davalarında malikin kanun yolu imkânını doğrudan ilgilendiriyor.

E. 2025/190, K. 2026/38 sayılı, 21.05.2026 tarihli karar 21.05.2026 tarihli ve 33260 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. İptal hükmü, yayımından itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.

İptal edilen ne?

Kanun	2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu
Madde	10. madde, sekizinci fıkra, sekizinci cümle
İptal edilen ibare	"Tescil hükmü kesin olup,…"
Anayasal dayanak	m. 13, m. 35, m. 46
Yürürlük	Yayımdan 9 ay sonra

Sorun neydi?

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında mahkeme iki ayrı hüküm kurar: taşınmazın idare adına tesciline ve malike ödenecek bedele ilişkin. İptal edilen ibare, tescil hükmünü kesin kılıyordu; yani malik yalnızca bedele karşı kanun yoluna gidebiliyor, mülkiyetin devrine ilişkin hükme karşı gidemiyordu.

Sonuç şuydu: taşınmaz idareye geçiyor, malik bedelin yetersizliğini kanun yolunda tartışabiliyor ancak devrin kendisini tartışamıyordu.

Mahkemenin gerekçesi

Karar üç anayasa hükmüne dayandı:

• m. 13 — Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasında ölçülülük ve anayasal güvencelere uygunluk.
• m. 35 — Mülkiyet hakkının korunması.
• m. 46 — Kamulaştırmada peşin ödeme güvencesi.

Gerekçenin merkezinde m. 46'daki peşin ödeme güvencesi yer alıyor. Anayasa, kamulaştırma bedelinin peşin ödenmesini kural olarak öngörür. Tescil hükmünün kesin sayılması, bedel yönünden yargılama sürerken mülkiyetin devrini kesinleştirdiğinden, bu güvenceyle bağdaşmıyor.

Erteleme gerekçesi de bunu doğruluyor: dokuz aylık süre, kanun koyucunun bedel ödemesi ile mülkiyetin devri arasındaki sırayı anayasal peşin ödeme güvencesine uygun biçimde yeniden düzenlemesi için tanınmış.

Malik bakımından ne değişiyor?

İptal hükmü yürürlüğe girdiğinde tescil hükmüne karşı da kanun yoluna başvurulabilecek. Bu, iki pratik sonuç doğuruyor:

1. Denetim genişliyor. Kamulaştırma kararının usulüne uygunluğu, kamu yararı kararının varlığı ve prosedürün doğru işletilip işletilmediği tescil hükmü üzerinden de tartışılabilir hâle geliyor.
2. Sıralama tartışması açılıyor. Bedelin ödenmesi ile devrin gerçekleşmesi arasındaki ilişki, yeni düzenlemenin ana konusu olacak.

Derdest dosyalarda durum

İptal hükmü yayımdan itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe gireceğinden, bu tarihe kadar mevcut hüküm uygulanmaya devam eder. Bu nedenle:

• Yürürlük tarihinden önce kesinleşen tescil hükümleri bakımından mevcut durum korunur.
• Yürürlük tarihinden sonra verilecek kararlarda yeni durum uygulanır.
• Derdest dosyalarda karar tarihi belirleyici olacağından, takvim yakından izlenmelidir.

Kamulaştırma dosyası bulunan bürolar için pratik iş, yürürlük tarihi ile dosyalardaki karar aşamasının karşılaştırılmasıdır.

Kamulaştırmasız el atma ile ilişkisi

Karar, usulüne uygun kamulaştırma sürecine ilişkindir. İdarenin hiç kamulaştırma yapmadan taşınmaza el atması hâlinde uygulanan rejim ayrıdır ve bu karardan doğrudan etkilenmez. Ancak her iki başlıkta da ortak ölçüt aynıdır: mülkiyet hakkına müdahalenin anayasal güvencelere uygun yapılıp yapılmadığı.

Sık Sorulan Sorular

Karar ne zaman yürürlüğe giriyor?

İptal hükmü, 21.05.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımından itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar mevcut düzenleme uygulanır.

Tescil hükmüne karşı şimdi kanun yoluna gidebilir miyim?

İptal hükmü henüz yürürlüğe girmediğinden mevcut düzenleme uygulanır. Yürürlük tarihinden sonra verilecek kararlarda tescil hükmüne karşı başvuru imkânı doğacaktır.

Neden dokuz ay ertelendi?

Erteleme, kanun koyucunun bedel ödemesi ile mülkiyetin devri arasındaki sırayı Anayasa'nın 46. maddesindeki peşin ödeme güvencesine uygun biçimde yeniden düzenlemesi için tanınmıştır.

Bedel yönünden kanun yolu zaten açık değil miydi?

Evet. İptal edilen ibare tescil hükmünü kesin kılıyordu; bedele ilişkin hüküm bakımından kanun yolu zaten açıktı. Değişen, mülkiyetin devrine ilişkin hükmün de denetlenebilir hâle gelmesidir.

Kesinleşmiş dosyalarım etkilenir mi?

İptal kararları kural olarak geriye yürümez. Yürürlük tarihinden önce kesinleşen tescil hükümleri bakımından mevcut durum korunur.

Kamulaştırmasız el atma davalarını etkiler mi?

Karar, usulüne uygun kamulaştırma sürecindeki tescil hükmüne ilişkindir. Kamulaştırmasız el atma ayrı bir rejime tabidir ve bu karardan doğrudan etkilenmez.

Sonuç

Karar, kamulaştırmada mülkiyetin devri ile bedelin ödenmesi arasındaki dengeyi anayasal peşin ödeme güvencesi lehine yeniden kuruyor. Tescil hükmünün denetim dışı bırakılması, malikin mülkiyet hakkına müdahalenin usulünü tartışabilmesini engelliyordu.

Önümüzdeki dokuz ay, kanun koyucunun yeni düzenlemeyi yapması için tanınmış bir aralık. Kamulaştırma dosyası bulunan bürolar için bu sürede yapılacak iş, dosyalardaki karar aşamasının yürürlük takvimiyle karşılaştırılması ve tescil hükmüne yönelik itirazların hazırlanmasıdır.

İlgili konular: kamulaştırmasız el atma ve tazminat, imar planına karşı iptal davası, idari yargıda karar arama.

Caseon AI ile

Kamulaştırma dosyalarında bedel tespiti ve tescil ayrımı üzerinden emsal arayın; gerekçenin ilgili paragrafını künyesiyle dilekçenize taşıyın. İçtihat aramayı inceleyin