EU AI Act: Ağustos 2026'da Ne Yürürlüğe Girdi?

Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası'nın (EU AI Act) en çok konuşulan tarihi 2 Ağustos 2026'ydı. Bu tarihte yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülüklerin devreye gireceği bekleniyordu; ancak takvim değişti — tamamen değil.

Bu yazıda hangi yükümlülüklerin ertelendiğini, hangilerinin yürürlükte olduğunu ve Türkiye'den AB pazarına hizmet veren şirketler bakımından pratik sonuçları ele alıyoruz.

Değişen takvim

16 Haziran 2026'da Avrupa Parlamentosu, yüksek riskli yapay zekâ yükümlülüklerinin büyük bölümünü erteleyen değişiklikleri onayladı.

Kapsam	Yeni tarih
Ek III kapsamındaki bağımsız sistemler (işe alım, kredi skorlama, kolluk, eğitim, sınır yönetimi)	2 Aralık 2027
Ek I kapsamındaki düzenlenmiş ürünlere gömülü YZ (tıbbi cihaz, makine, araç)	2 Ağustos 2028

2 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren yükümlülükler

Erteleme her şeyi kapsamıyor. Aşağıdakiler bu tarihte devreye girdi:

• Madde 50 şeffaflık yükümlülükleri. Kullanıcının bir yapay zekâ sistemiyle etkileşimde olduğunun bildirilmesi (chatbot açıklaması), yapay zekâ tarafından üretilen içeriğin işaretlenmesi ve deepfake etiketlemesi.
• Genel amaçlı yapay zekâ (GPAI) modelleri bakımından Komisyon'un yaptırım yetkileri.
• Ceza rejiminin tamamı.

Yani şeffaflık ve yaptırım tarafı ertelenmedi; ertelenen, yüksek riskli sınıflandırmaya bağlı ağır uyum yükümlülükleri oldu.

Ceza rejimi

Azami idari para cezaları küresel yıllık cironun %7'sine veya 35 milyon avroya kadar çıkabiliyor. Bu oran, GDPR'daki %4'lük üst sınırı aşıyor ve AB düzenlemeleri içinde en ağır rejimlerden birini oluşturuyor.

Sınıflandırma hatalarının sonucu yalnızca para cezası değil: sistemlerin geri çağrılması, dağıtımın askıya alınması veya pazara erişimin kısıtlanması gündeme gelebiliyor. Ayrıca temel hak ihlali, ayrımcılık veya hatalı yapay zekâ kararlarına dayalı özel hukuk talepleri de ayrıca ileri sürülebiliyor.

Türkiye'den AB'ye hizmet verenler için

Düzenlemenin kapsamı yerleşim yerine değil, sistemin AB pazarında sunulmasına veya çıktısının AB'de kullanılmasına bağlı. Bu nedenle Türkiye'de kurulu bir şirket de kapsama girebilir.

Yapılması gereken sıra:

1. Envanter çıkarın. Hangi ürün ve süreçlerde yapay zekâ kullanıldığı, üçüncü taraf modeller dâhil listelenir.
2. Sınıflandırma yapın. Her sistem için risk kategorisi belirlenir. İşe alım, kredi değerlendirmesi ve eğitim gibi alanlar Ek III kapsamında.
3. Şeffaflık yükümlülüklerini bugün karşılayın. Bunlar ertelenmedi: kullanıcı bilgilendirmesi, üretilen içeriğin işaretlenmesi, deepfake etiketi.
4. Belgelendirme altyapısını şimdiden kurun. Ertelenen yükümlülükler için hazırlık süresi uzundur; teknik dokümantasyon ve kayıt tutma sistemleri erken kurulmalıdır.
5. Sözleşmeleri gözden geçirin. Model sağlayıcılarla yapılan sözleşmelere uyum, bilgi paylaşımı ve sorumluluk dağılımı hükümleri eklenmelidir.

Hukuk büroları bakımından

Hukuk uygulamasında kullanılan yapay zekâ araçları kural olarak Ek III listesinde sayılan yüksek riskli alanlarda yer almaz. Ancak Madde 50 şeffaflık yükümlülükleri, kullanıcıyla etkileşen sistemler bakımından geniş uygulanır. Müvekkille doğrudan etkileşen bir chatbot kullanılıyorsa bilgilendirme yükümlülüğü gündeme gelir.

Ayrıca müvekkil verisinin AB'de yerleşik model sağlayıcılara aktarılması, veri koruma mevzuatı bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

2 Ağustos 2026'da ne oldu?

Madde 50 şeffaflık yükümlülükleri, genel amaçlı yapay zekâ modelleri bakımından Komisyon'un yaptırım yetkileri ve ceza rejiminin tamamı yürürlüğe girdi. Yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülükler ise ertelendi.

Yüksek riskli yükümlülükler ne zaman başlıyor?

Ek III kapsamındaki bağımsız sistemler için 2 Aralık 2027, Ek I kapsamındaki düzenlenmiş ürünlere gömülü sistemler için 2 Ağustos 2028.

Cezalar ne kadar?

Azami idari para cezaları küresel yıllık cironun %7'sine veya 35 milyon avroya kadar çıkabilmektedir. Ayrıca geri çağırma, dağıtımın askıya alınması ve pazara erişim kısıtlaması gündeme gelebilir.

Türkiye'de kurulu şirket kapsama girer mi?

Kapsam, sistemin AB pazarında sunulmasına veya çıktısının AB'de kullanılmasına bağlıdır. Bu şartlar gerçekleşiyorsa yerleşim yeri Türkiye olsa dahi düzenleme uygulanabilir.

Chatbot kullanıyorsam ne yapmalıyım?

Madde 50 uyarınca kullanıcının bir yapay zekâ sistemiyle etkileşimde olduğunun bildirilmesi gerekir. Bu yükümlülük ertelenmedi ve yürürlüktedir.

Erteleme kesin mi?

Değişiklikler Avrupa Parlamentosu tarafından 16 Haziran 2026'da onaylanmıştır. Uygulamaya ilişkin ikincil düzenlemeler ve rehberler takip edilmelidir.

Sonuç

Ertelemeyi "yükümlülük kalktı" diye okumak yanlış olur. Şeffaflık kuralları ve — daha önemlisi — ceza rejiminin tamamı yürürlükte. Ertelenen, yüksek riskli sınıflandırmaya bağlı ağır uyum yükümlülükleri.

Bu nedenle pratik öncelik ikiye ayrılıyor: bugün karşılanması gereken şeffaflık yükümlülükleri ve 2027-2028 için erken başlatılması gereken belgelendirme hazırlığı. İkincisi uzun süre aldığından, ertelemeyi hazırlık süresi olarak kullanmak en makul yaklaşım.

İlgili konular: Türkiye'de yapay zekâ kanunu teklifleri, yapay zekâ ve avukatın sorumluluğu, mahkemelerde yapay zekâ.

Caseon AI ile

Uyum çalışmalarında sözleşme ve politika metinlerini risk analizinden geçirin; değişen mevzuatı dosyalarınızla birlikte takip edin. Belge Stüdyosu'nu inceleyin