İcra İnkâr Tazminatı: Likit Alacak Şartı

İcra inkâr tazminatı, borçlunun haksız yere ödeme emrine itiraz etmesi hâlinde alacaklı lehine hükmedilen tazminattır. İtirazın iptali davasının en çok tartışılan kalemi budur — ve talep edilen dosyaların önemli bölümünde likidite şartı karşılanmadığı için reddedilir.

Bu yazıda tazminatın şartlarını, "likit alacak" ölçütünün nasıl uygulandığını ve hangi kalemler için tazminata hükmedilemeyeceğini emsal kararlarla ele alıyoruz.

Şartlar

Şart	Dayanak
Borçlunun ödeme emrine itiraz etmiş olması	İİK m. 67/2
Alacaklının dava ederek haklı çıkması	İİK m. 67/2
Alacağın likit ve belirli olması	İçtihat
Talep edilmiş olması	Taleple bağlılık

İlk iki şart kanun metninden doğar:

"Ancak, İİK 67/2.maddesi uyarınca; icra inkar tazminatına hükmedilmesi için borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacaklının dava ederek haklı çıkması zorunludur."

Likidite: borçlu ne kadar borçlu olduğunu bilebiliyor mu?

Ölçüt sade bir soruya indirgenir:

"Borçlu ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda ise alacağın likit ve muayyen olduğunun kabulü gerekir."

Aynı karar ölçütü açar:

"Öte yandan alacağın likit ve belirli olması gerekir. Başka bir ifade ile borçlu tarafından alacağın gerçek miktarı belli, sabit veya belirlenmek için bütün unsurlar bilinmekte veya bilinmesi gerekmekte, böylece borçlu tarafından tahkik ve tayin edilmesi mümkün nitelikte olması yeterlidir."

Buradaki incelik şudur: alacağın miktarının hâlihazırda hesaplanmış olması şart değildir. Hesaplama için gereken bütün unsurlar borçlunun bilgisi dâhilindeyse alacak likit sayılır.

"Bunlardan ayrı alacağın likit ve belirli olması gerekir. Borçlu, yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda ise alacağın likit ve belirli olduğunun kabulü gerekir."

Pratik ayrım

Alacak türü	Likidite
Bono, çek, kesinleşmiş fatura	Kural olarak likit
Sözleşmede miktarı yazılı edim	Kural olarak likit
Manevi tazminat	Likit değil — takdire bağlı
Hakkaniyet indirimi yapılan alacak	Tartışmalı
Bilirkişi hesabı gerektiren belirsiz alacak	Kural olarak likit değil

İşlemiş faiz için tazminat istenemez

Bu, dilekçelerde sık yapılan bir hatadır. Tazminat yalnızca asıl alacak üzerinden hesaplanır:

"İcra inkar tazminatı, asıl alacak bakımından söze konu olur. İşlemiş faiz isteği yönünden icra inkar tazminatına hükmedilmesi mümkün değildir."

Takip talebinde asıl alacak ve işlemiş faiz ayrı kalemler olarak gösterilir. Tazminat talebi yazılırken bu ayrımın korunması, kısmi ret riskini ortadan kaldırır.

"İcra inkar tazminatına karar verilebilmesi için alacağın belirli ya da belirlenebilir olması gerekir."

Dilekçede dikkat edilecekler

1. Tazminat açıkça talep edilmelidir; talep edilmeyen tazminata hükmedilmez.
2. Oran belirtilir. İİK m. 67 uyarınca reddedilen kısım üzerinden en az yüzde yirmi oranında tazminat öngörülmüştür.
3. Talep asıl alacak üzerinden kurulur; işlemiş faiz dışarıda bırakılır.
4. Alacağın likit olduğu gerekçelendirilir: borçlunun miktarı kendi başına hesaplayabileceği unsurlar gösterilir.
5. Kısmi kabul ihtimaline karşı tazminatın kabul edilen kısım üzerinden istendiği belirtilir.

Karşı taraf için: kötüniyet tazminatı

Simetrik bir risk vardır. Takibin haksız olduğu anlaşılırsa, borçlu lehine tazminata hükmedilebilir. Bu nedenle takip başlatılmadan önce alacağın dayanağının sağlamlığı değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

İcra inkâr tazminatı oranı nedir?

İİK m. 67 uyarınca en az yüzde yirmi oranında tazminata hükmedilir. Talep edilmemişse hükmedilmez; bu nedenle dava dilekçesinde açıkça istenmesi gerekir.

Alacağım bilirkişi hesabı gerektiriyorsa tazminat alabilir miyim?

Ölçüt, borçlunun miktarı kendi başına tespit edebilir durumda olmasıdır. Hesaplama için gereken bütün unsurlar borçlunun bilgisi dâhilindeyse alacak likit sayılabilir; takdire bağlı kalemlerde ise likidite kabul edilmez.

İşlemiş faiz için de tazminat isteyebilir miyim?

Hayır. Yargıtay'a göre icra inkâr tazminatı asıl alacak bakımından söz konusu olur; işlemiş faiz istemi yönünden tazminata hükmedilmesi mümkün değildir.

Davayı kısmen kazanırsam tazminat ne olur?

Tazminat, kabul edilen kısım üzerinden hesaplanır. Bu nedenle talebin kısmi kabul ihtimali gözetilerek kurulması yerinde olur.

Borçlu itiraz etmemişse tazminat istenebilir mi?

Hayır. Tazminatın ön şartı borçlunun ödeme emrine itiraz etmiş olmasıdır. İtiraz yoksa takip kesinleşir ve itirazın iptali davası zaten gündeme gelmez.

Manevi tazminat alacağı likit sayılır mı?

Kural olarak sayılmaz. Miktarı hâkimin takdirine bağlı olan alacaklarda borçlunun ne kadar borçlu olduğunu önceden tespit etmesi beklenemez.

Sonuç

İcra inkâr tazminatında sonucu belirleyen, borçlunun itirazının haksızlığı kadar alacağın niteliğidir. Borçlunun miktarı kendi başına hesaplayabileceği bir alacak varsa tazminat gündeme gelir; takdire bağlı kalemlerde ise şart baştan karşılanmaz.

Dilekçe kurulurken üç şeye dikkat edilmelidir: tazminatın açıkça talep edilmesi, talebin yalnızca asıl alacak üzerinden kurulması ve likidite gerekçesinin somut olarak gösterilmesi. Bu üçü tamamlandığında tazminat kalemi çoğu zaman esas alacakla birlikte hüküm altına alınır.

İlgili konular: maaş haczi ve bloke sınırları, tasarrufun iptali davası, kanuni faiz hesabı.

Caseon AI ile

İtirazın iptali dosyalarında likidite değerlendirmesi alacağın türüne göre değişir. Bu nokta üzerinden emsal arayın; gerekçenin ilgili paragrafını künyesiyle dilekçenize taşıyın. İçtihat aramayı inceleyin