Yargıtay Daireleri Hangi Konulara Bakar? (1 Ağustos 2026 İş Bölümü)

Yargıtay daireleri, temyiz incelemesini konu uzmanlığına göre bölüşen hukuk ve ceza daireleridir. Her daire belirli uyuşmazlık türlerine bakar; hangi dairenin hangi konuya baktığını bilmek, hem emsal karar aramayı hızlandırır hem de dosyanın hangi içtihat çizgisine tabi olacağını önceden görmeyi sağlar. Daireler arasındaki görüş ayrılıkları ise Hukuk Genel Kurulu ve Ceza Genel Kurulu önünde çözülür.

Bu yazıda daire yapısını, sık karşılaşılan uyuşmazlıkların hangi dairede görüldüğünü, görev kurallarının niteliğini ve daire bilgisinin emsal aramada nasıl kullanılacağını ele alıyoruz.

Yapı: daireler, genel kurullar, İBK

Yargıtay üç kademeli bir yapı olarak düşünülebilir. Temyiz incelemesini daireler yapar. Bir daire ile yerel mahkeme arasındaki uyuşmazlık direnme yoluyla genel kurul önüne gelir. Daireler veya kurullar arasında süregelen içtihat aykırılıkları ise İçtihadı Birleştirme Kurulu tarafından giderilir ve bu kararlar bağlayıcıdır.

Emsal ararken bu sıralama önemlidir. Bir konuda İçtihadı Birleştirme Kararı varsa tartışma büyük ölçüde kapanmıştır. Yoksa genel kurul kararı, daire kararından daha güçlü bir dayanaktır.

Hangi daire hangi konuya bakar?

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu'nun 2026/1 sayılı iş bölümü kararı 30 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Hukuk daireleri on ikiye indirildi ve dört ihtisas alanı altında toplandı: medeni hukuk, gayrimenkul hukuku, borçlar ve ticaret hukuku, iş ve sosyal güvenlik hukuku.

Hukuk Dairesi	Görev alanı (01.08.2026 itibarıyla)
1. Daire	Tapu iptali ve tescil, muris muvazaası, tapu sicili, kadastro
2. Daire	Aile hukuku, nafaka, mal rejimleri, soybağı, vesayet, nüfus kaydı düzeltme
3. Daire	Sözleşmeler, tüketici hukuku, sebepsiz zenginleşme, abonelik sözleşmeleri
4. Daire	Haksız fiil tazminatı, trafik kazası tazminatı, sigorta hukuku
5. Daire	Kamulaştırma, kat mülkiyeti, mülkiyet ihlalinden doğan tazminat
6. Daire	Eser sözleşmesi, ticaret hukuku, kooperatifler
7. Daire	Miras, kişilik hakları, sınır uyuşmazlıkları, ortaklığın giderilmesi
8. Daire	Kadastro hukuku, dernek ve vakıf gibi tüzel kişiler
9. Daire	İş hukuku (4857 sayılı Kanun): fesih, işe iade, kıdem ve ihbar tazminatı
10. Daire	Sosyal güvenlik hukuku, hizmet tespiti, SGK rücu davaları
11. Daire	Ticaret, sigorta, bankacılık, fikri ve sınai mülkiyet
12. Daire	İcra ve iflas hukuku

Ceza dairelerinde de görev alanları yeniden belirlendi. Dağılım esas olarak Türk Ceza Kanunu'ndaki suç tiplerine göre yapıldı; bir dosyada birden fazla suç varsa, yaptırımı en ağır olan suça bakmakla görevli daire incelemeyi yapar.

Ceza Dairesi	Görev alanı (01.08.2026 itibarıyla)
1. Daire	Kasten öldürme ve yaşam hakkına karşı ağır suçlar
2. Daire	Konut dokunulmazlığının ihlali, taksirle yaralama, karşılıksız yararlanma
3. Daire	Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve millî savunmaya karşı suçlar
4. Daire	Göçmen kaçakçılığı, nefret ve ayrımcılık, çevre suçları, kamu barışına karşı suçlar
5. Daire	Zimmet, rüşvet, nüfuz ticareti, görevi kötüye kullanma
6. Daire	Tehdit, şantaj, yağma, hırsızlık, mala zarar verme
7. Daire	Kaçakçılık mevzuatından kaynaklanan suçlar
8. Daire	Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, işkence, genel güvenliği tehlikeye sokma
9. Daire	Cinsel saldırı, cinsel taciz, çocuk düşürtme
10. Daire	Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, sağlık için tehlikeli madde temini
11. Daire	Dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, belgede sahtecilik, bilişim suçları
12. Daire	Taksirle öldürme ve yaralama, özel hayatın gizliliğini ihlal, trafik güvenliği, müstehcenlik

Eski kararlardaki daire numaralarına dikkat

Bu tablo yalnızca 1 Ağustos 2026 sonrası için geçerlidir ve daha eski kararların daire numaralarıyla örtüşmez. Yargıtay son yıllarda kapsamlı bir küçülme sürecinden geçti: 23 Temmuz 2016'da yürürlüğe giren 6723 sayılı Kanun daire sayısının kademeli olarak azaltılmasını öngördü ve 2020'de 13, 19, 20, 21 ve 22. hukuk daireleri ile 17, 18 ve 20. ceza daireleri kapatıldı.

Pratik sonucu şudur: 2020 öncesi bir kararda gördüğünüz daire artık var olmayabilir; 2026 öncesi bir kararda gördüğünüz daire ise bugün başka bir konuya bakıyor olabilir. Eski bir karardan hareketle bugünkü görevli daireyi çıkarmaya çalışmayın. Güncel bilgi için her zaman Yargıtay'ın resmî sitesindeki "Dairelerin İş Bölümü" sayfasına bakın.

Görev kuralları taraf iradesine bırakılmamıştır

Daire iş bölümü ile mahkemelerin görevi farklı kavramlardır; ancak ikisinin ortak yanı, taraflarca değiştirilememeleridir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, görev kurallarının niteliğini şöyle ortaya koymuştur:

"Bu nedenle taraflarca yargılamanın her aşamasında görev itirazında bulunulabileceği gibi taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemenin de yargılamanın her aşamasında görevli olup olmadığını resen gözetmesi ve görevsiz olduğu kanısına varırsa kendiliğinden görevsizlik kararı vermesi gerekir (HMK m.115)."

Pratik sonucu şudur: dosya yanlış görevli mahkemede açılmışsa, taraflar itiraz etmese bile mahkeme kendiliğinden görevsizlik kararı verir. Bu, yıllar süren bir yargılamanın sonunda esasa hiç girilmeden görevsizlikle sonuçlanması riskini doğurur. Dosya açılışında görev değerlendirmesi bu nedenle ertelenemez.

Daireler arası uyuşmazlık nasıl çözülür?

İki daire aynı konuda kendini görevsiz görürse veya farklı yönde karar verirse, sorunun çözümü kurumsal bir mekanizmaya bağlanmıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bir kararında, bu tür uyuşmazlıklarda izlenecek yolu değerlendirirken önündeki dosyanın incelenebilir nitelikte olmadığı sonucuna varmıştır:

"Hukuk Dairesine ait olduğu bu nedenle ortada Hukuk Genel Kurulunca incelenmesi gereken bir karar bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır."

Bu tür kararlar, uygulayıcı için doğrudan emsal değeri taşımasa da yol göstericidir: hangi mekanizmanın hangi durumda işlediğini gösterir ve dosyanın nereye taşınacağını belirler.

Direnme: dosyanın genel kurula gidiş yolu

Daire kararı yerel mahkemeyi ikna etmediğinde mahkeme önceki kararında direnebilir. Direnme kararı, uyuşmazlığı daire ile mahkeme arasındaki bir görüş ayrılığı olmaktan çıkarıp genel kurulun önüne taşır. Bu yol, içtihadın oluşmasında kritik rol oynar: genel kurulun vereceği karar, o konudaki tartışmayı büyük ölçüde sonlandırır.

Ancak her karara karşı direnme yolu açık değildir. Usule ilişkin bazı kararlar bakımından direnme mümkün olmadığından, mahkemenin direnmesi hâlinde genel kurul işin esasına girmeden kararı bozar. Bu ayrımı bilmek, dosyanın hangi yoldan ilerleyeceğini öngörmeyi sağlar.

Emsal araştırması yaparken direnme kararlarını ayrıca taramak değerlidir. Bir konuda direnme varsa, orada bir içtihat gerilimi var demektir; genel kurulun o gerilimi nasıl çözdüğü, benzer dosyalar için en güçlü dayanaktır.

Bölge adliye mahkemeleri devreye girdikten sonra

İstinaf sisteminin yürürlüğe girmesiyle dosyaların bir bölümü Yargıtay'a hiç ulaşmaz. Kesinlik sınırının altında kalan uyuşmazlıklar bölge adliye mahkemesi aşamasında sonuçlanır ve bu dosyalara ilişkin içtihat yalnızca BAM kararlarında bulunur.

Bunun emsal araştırması açısından iki sonucu vardır. Birincisi, düşük değerli uyuşmazlıklarda Yargıtay kararı aramak sonuçsuz kalabilir; arama BAM kararlarına genişletilmelidir. İkincisi, istinaf sonrası dönemde verilen Yargıtay kararları daha dar bir uyuşmazlık kümesini temsil eder; eski tarihli kararlarla karşılaştırma yaparken bu değişim göz önünde tutulmalıdır.

Daire bilgisini emsal aramada kullanmak

Daire bilgisi aramayı üç şekilde iyileştirir.

• Sonuç sayısını düşürür. Genel bir terimle binlerce sonuç dönerken, daire filtresiyle liste yönetilebilir hâle gelir.
• İçtihat çizgisini gösterir. Aynı dairenin farklı tarihlerdeki kararlarını sıraladığınızda, görüşün zaman içinde değişip değişmediğini görürsünüz.
• Karşı tarafın dayanağını öngörmenizi sağlar. Dosyanız hangi daireye gidecekse, o dairenin yerleşik yaklaşımını bilmek savunma stratejisini belirler.

Arama yaparken daire adını da terime ekleyebilirsiniz. Ancak dairenin adı kararın metninde geçmeyebileceğinden, portalın daire filtresini kullanmak daha güvenilirdir.

Bir uyarı: aynı konu birden fazla dairede görülebilir. Sınır uyuşmazlıkları buna tipik örnektir — bir tazminat talebinin iş hukuku mu yoksa genel haksız fiil hukuku mu kapsamında değerlendirileceği, dosyayı farklı dairelere taşır. Bu tür hâllerde tek daireye odaklanmak, karşı tarafın dayanacağı içtihadı gözden kaçırmanıza yol açar. Emin olmadığınız durumlarda iki daireyi de ayrı ayrı tarayın ve sonuçları karşılaştırın.

Karar künyesinden daireyi okumak

Bir künyede daire bilgisi ilk sırada yer alır: "Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2017/1487, K. 2017/1311". Esas numarasının yılı dosyanın daireye geldiği yılı, karar numarasının yılı ise kararın verildiği yılı gösterir. İkisi arasındaki fark, dosyanın dairede ne kadar beklediğini gösterir; bu, benzer bir dosyanın süresini öngörmek için kaba bir gösterge sağlar.

Dilekçeye atıf yaparken künyenin eksiksiz olması gerekir. Daire adı, esas ve karar numarası ile tarih birlikte verilmelidir. Eksik künyeli bir atıf, karşı tarafın ilk itiraz edeceği noktadır.

Kavram bazlı arama yöntemini içtihat arama stratejileri yazımızda, genel yaklaşımı emsal karar arama rehberimizde anlattık. Araç seçimi için seçim rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yargıtay'da kaç hukuk dairesi vardır?

1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe giren 2026/1 sayılı iş bölümü kararıyla hukuk daireleri on ikiye indirilmiş ve dört ihtisas alanı altında toplanmıştır. Bu, 6723 sayılı Kanun'la başlayan kademeli küçülme sürecinin bir aşamasıdır; güncel sayı ve iş bölümü için Yargıtay'ın resmî duyurularına bakılmalıdır.

Dosyamın hangi daireye gideceğini nasıl bilebilirim?

Uyuşmazlığın hukuki niteliği belirleyicidir. Örneğin tapu iptali ve tescil ile muris muvazaası 1. Daireye, kamulaştırma ve kat mülkiyeti 5. Daireye, iş hukuku uyuşmazlıkları 9. Daireye aittir. Kesin bilgi için Yargıtay'ın yürürlükteki iş bölümü kararına bakmak gerekir.

Kat mülkiyeti davaları hangi daireye gidiyor?

1 Ağustos 2026 itibarıyla kat mülkiyeti uyuşmazlıkları, kamulaştırma ile birlikte 5. Hukuk Dairesinin görev alanındadır. Daha eski kararlarda bu uyuşmazlıklar başka dairelerde görülmüş olabilir; 2020'de kapatılan daireler nedeniyle eski karar künyeleri bugünkü yapıyı yansıtmaz.

Görev itirazı ne zamana kadar yapılabilir?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ifadesiyle taraflar yargılamanın her aşamasında görev itirazında bulunabilir; taraflar ileri sürmese dahi mahkeme görevli olup olmadığını kendiliğinden gözetir ve görevsiz olduğu kanısına varırsa görevsizlik kararı verir.

Hukuk Genel Kurulu kararı daire kararından daha mı güçlüdür?

Uygulamada evet. Genel kurul kararları, daireler ile yerel mahkemeler arasındaki uyuşmazlıkları çözdüğü için daha güçlü bir ağırlık taşır. Bağlayıcılık bakımından en üstte ise İçtihadı Birleştirme Kararları yer alır.

Eski bir kararda geçen daire bugün aynı konuya bakıyor mu?

Bakmıyor olabilir. Daireler kapatılmış, birleştirilmiş ve iş bölümleri değişmiştir. Bu nedenle daire filtresini tarih aralığıyla birlikte kullanmak ve güncel iş bölümünü ayrıca kontrol etmek gerekir.

Daire filtresi kullanmadan arama yapmak yanlış mı?

Yanlış değil, ancak verimsizdir. Genel bir terimle yapılan arama binlerce sonuç döndürebilir. Daire filtresi hem sonuç sayısını düşürür hem de aynı dairenin içtihat çizgisini görmenizi sağlar.

Ceza dairelerinde de aynı mantık geçerli mi?

Evet. Ceza daireleri de suç tiplerine göre uzmanlaşmıştır ve daireler arasındaki görüş ayrılıkları Ceza Genel Kurulu önünde çözülür. Ceza dosyalarında ayrıca lehe kanun uygulaması ve zamanaşımı gibi konular öne çıktığından, kararın tarihi ile suç tarihinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Sonuç

Daire yapısını bilmek, emsal aramayı bir tarama işi olmaktan çıkarıp hedefli bir araştırmaya dönüştürür. Uyuşmazlığın hangi dairede görüleceğini baştan belirleyen avukat, hem daha az sonuçla çalışır hem de dosyasının tabi olacağı içtihat çizgisini önceden görür. Görev kurallarının kamu düzenine ilişkin niteliği ise bu değerlendirmenin ertelenemeyeceğini gösterir.