AYM'den E-Ticaret Kararı: Aracı Hizmet Sağlayıcı Sorumluluğu

Anayasa Mahkemesi, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının tüketici sözleşmelerindeki sorumluluk sınırlamasını iptal etti. Karar, pazaryeri platformlarının ayıplı mal ve hukuka aykırı içerik bakımından konumunu doğrudan değiştiriyor.

E. 2024/187, K. 2026/42 sayılı, 12.02.2026 tarihli karar, 02.06.2026 tarihli ve 33268 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. İptal hükmü dokuz ay ertelendi ve 02.03.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Neler iptal edildi?

Kanun	Hüküm	İptal edilen
6502 s. Tüketicinin Korunması Hk. Kanun	m. 48/6-d	"ile 11 inci" ibaresi
6563 s. Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hk. Kanun	m. 9/1	Tüketici sözleşmeleri yönünden

Bu hükümler, aracı hizmet sağlayıcılara geniş bir sorumsuzluk alanı tanıyordu: platform, üzerinden satılan malın ayıbından ve barındırdığı hukuka aykırı içerikten kural olarak sorumlu tutulmuyordu.

Mahkemenin gerekçesi

Karar, düzenlemeleri Anayasa'nın 5. maddesi (devletin temel amaç ve görevleri), 35. maddesi (mülkiyet hakkı) ve 172. maddesi (tüketicilerin korunması) bakımından değerlendirdi.

Gerekçede karşılaştırmalı AB hukukuna atıfla "aktif" ve "pasif" aracı hizmet sağlayıcı ayrımı yapıldı. Mahkeme, mal veya hizmet üzerinde bilgi ya da denetim imkânına sahip olan aracılar bakımından mutlak sorumsuzluk tanınmasının anayasal korumalarla bağdaşmadığı sonucuna vardı.

Ayrım şu mantığa dayanıyor: yalnızca teknik altyapı sunan, içeriğe müdahale etmeyen bir platform ile; ürün seçimine, fiyatlandırmaya, tanıtıma, lojistiğe ve ödemeye hâkim olan bir platform aynı sorumluluk rejimine tabi tutulamaz.

Kim etkilenecek?

• Pazaryeri platformları. Ürün üzerinde denetim imkânı bulunan platformlar için ayıplı mal taleplerinde muhatap olma riski doğuyor.
• Satıcılar. Platformun sorumluluğunun genişlemesi, platform-satıcı arasındaki rücu ilişkisini ve sözleşme hükümlerini öne çıkarıyor.
• Tüketiciler. Ayıplı mal ve hukuka aykırı içerik bakımından muhatap çevresi genişliyor.
• Hukuk müşavirlikleri. Platform sözleşmelerinin ve sorumluluk maddelerinin gözden geçirilmesi gerekiyor.

Dokuz aylık erteleme ne anlama geliyor?

Anayasa Mahkemesi, iptal kararlarının doğuracağı hukuki boşluğu önlemek için yürürlüğü erteleyebilir. Burada verilen dokuz aylık süre, yasama organına yeni bir düzenleme yapması için tanınmış bir aralıktır.

Pratikte üç ihtimal var: kanun koyucu bu süre içinde aktif/pasif ayrımını esas alan yeni bir düzenleme yapar; süre dolar ve hüküm boşluk doğurarak yürürlükten kalkar; ya da düzenleme gecikir ve uygulama içtihatla şekillenir.

Bu nedenle 02.03.2027 öncesinde açılacak davalarda mevcut hükümlerin, sonrasında ise yeni durumun uygulanacağı gözetilmelidir. Derdest dosyalarda karar tarihine göre değerlendirme yapılması gerekir.

Şimdi ne yapılmalı?

1. Platform sözleşmeleri gözden geçirilir. Aracı hizmet sağlayıcı ile satıcı arasındaki sorumluluk ve rücu hükümleri, genişleyen sorumluluk ihtimaline göre yeniden düzenlenmelidir.
2. Aktif/pasif konum analizi yapılır. Platformun ürün seçimi, fiyatlandırma, tanıtım, lojistik ve ödeme süreçlerine müdahale düzeyi belgelenmelidir; sorumluluk değerlendirmesi bu olgulara dayanacaktır.
3. Bildirim ve kaldırma süreçleri kurumsallaştırılır. Hukuka aykırı içerik bildirimlerinin kayıt altına alınması ve makul sürede işleme konması, sorumluluk değerlendirmesinde belirleyici olacaktır.
4. Sigorta ve teminat yapısı değerlendirilir. Genişleyen sorumluluk, ticari risk yönetimini de ilgilendirmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Karar ne zaman yürürlüğe giriyor?

İptal hükmü dokuz ay ertelenmiş olup 02.03.2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar mevcut düzenleme uygulanmaya devam eder.

Hangi hükümler iptal edildi?

6502 sayılı Kanun'un 48/6-d maddesindeki "ile 11 inci" ibaresi ile 6563 sayılı Kanun'un 9/1 maddesi, tüketici sözleşmeleri yönünden iptal edilmiştir.

Aktif ve pasif aracı ayrımı ne demek?

Yalnızca teknik altyapı sunan ve içeriğe müdahale etmeyen platform ile; ürün üzerinde bilgi veya denetim imkânına sahip platform ayrımıdır. Mahkeme, denetim imkânı bulunan aracılara mutlak sorumsuzluk tanınmasını anayasaya aykırı bulmuştur.

Şu anda pazaryerine dava açabilir miyim?

İptal hükmü henüz yürürlüğe girmediğinden mevcut düzenleme uygulanır. Yürürlük tarihinden sonra açılacak davalarda ise değerlendirme yeni duruma göre yapılacaktır. Derdest dosyalarda karar tarihi belirleyicidir.

Satıcı olarak sorumluluğum değişiyor mu?

Satıcının kendi sorumluluğu ortadan kalkmıyor. Değişen, platformun da muhatap olabilmesidir. Bu nedenle platform ile aranızdaki rücu hükümleri önem kazanıyor.

Kanun koyucu düzenleme yapmazsa ne olur?

Erteleme süresi dolduğunda iptal edilen hükümler yürürlükten kalkar ve doğan boşluk genel hükümler ile yargı içtihadı çerçevesinde doldurulur.

Sonuç

Karar, e-ticaret hukukunda mutlak sorumsuzluk döneminin sonunu işaret ediyor. Belirleyici ölçüt platformun büyüklüğü değil, mal veya hizmet üzerindeki bilgi ve denetim imkânı olacak.

Dokuz aylık erteleme, tarafların hazırlanması için gerçek bir zaman aralığı sunuyor. Bu süre içinde yapılacak en somut iş, platformun aktif/pasif konumunu ortaya koyan süreçlerin belgelenmesi ve sözleşmelerdeki rücu mekanizmasının yeniden kurulmasıdır.

İlgili konular: ticari sözleşmelerde risk analizi, haksız rekabet, şirketler hukukunda iptal davaları.

Caseon AI ile

Mevzuat değişikliklerinin dosyalarınıza etkisini takip edin; ilgili emsalleri künyeleriyle arayın ve sözleşmelerinizi risk analizinden geçirin. Belge Stüdyosu'nu inceleyin