KVKK İlke Kararı 2026/347: Aydınlatma ve Açık Rıza Ayrılıyor

Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun 18.02.2026 tarihli ve 2026/347 sayılı ilke kararı, uygulamada yaygın bir alışkanlığı sonlandırdı: aydınlatma metni ile açık rıza metni artık aynı belgede, iç içe veya tek onayla sunulamayacak.

Karar 24.03.2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Web sitesi formlarından işe alım süreçlerine, üyelik sözleşmelerinden müşteri onay akışlarına kadar geniş bir alanı ilgilendiriyor.

Neden ayrılıyorlar?

İki metin farklı hukuki niteliğe sahip:

	Aydınlatma metni	Açık rıza metni
Amaç	İlgili kişiyi bilgilendirmek	Veri işleme dayanağı oluşturmak
Niteliği	Yükümlülük — her hâlde yerine getirilir	Şart — yalnızca gerektiğinde başvurulur
Onay gerekir mi?	Hayır, bilgilendirmedir	Evet, beyan alınır
Geri alınabilir mi?	Konusu değil	Evet

Kritik nokta şudur: aydınlatma her veri işleme faaliyetinde zorunludur. Açık rıza ise yalnızca Kanun'da öngörülen diğer işleme şartlarından biri bulunmadığında başvurulacak bir dayanaktır. İkisinin tek metinde birleştirilmesi, zorunlu olmayan bir rızayı zorunlu gibi gösterme sonucunu doğuruyordu.

Karar ne istiyor?

1. Veri işleme açık rıza şartına dayanıyorsa, aydınlatma metni ve açık rıza metni farklı başlıklar altında ayrı ayrı metinler olarak düzenlenmelidir.
2. Her iki metin aynı sayfada bulunuyorsa, farklı başlıklar altında ve alt alta gelecek biçimde yer almalı, her biri için ayrı beyan alınmalıdır.

Yani tek bir onay kutusu ile "aydınlatma metnini okudum ve açık rıza veriyorum" biçiminde alınan beyanlar karara aykırı hâle geliyor.

Uygulamada değişmesi gerekenler

Web ve mobil formlar

Tek onay kutusu ikiye ayrılır. Aydınlatma için ayrı bir okundu bildirimi, açık rıza için ayrı bir onay alınır. Açık rızanın işaretlenmemesi, hizmetin sunulmasını engellememelidir — rıza gerektirmeyen işlemeler diğer hukuki sebeplere dayanır.

İşe alım süreçleri

Aday başvuru formlarında iki metin ayrılır. Özgeçmiş üzerinden yürütülen değerlendirme ile açık rızaya dayalı işlemeler (örneğin havuzda saklama) ayrı ayrı ele alınır.

Kâğıt üzerindeki formlar

Matbu belgelerde iki metin ayrı başlıklarla ve ayrı imza/paraf alanlarıyla düzenlenir. Tek imzayla her ikisinin birden onaylandığı formlar güncellenmelidir.

Sözleşme ekleri

Sözleşme içine gömülü rıza hükümleri gözden geçirilir. Sözleşmenin kurulması için gerekli olan işlemeler zaten rıza gerektirmediğinden, bu hükümlerin çoğu gereksizdir.

Hukuk büroları bakımından

Müvekkil ilişkisinde işlenen verilerin büyük bölümü vekâlet ilişkisinin kurulması ve hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi kapsamındadır; bu işlemeler açık rıza gerektirmez. Buna karşılık bülten gönderimi, tanıtım iletişimi veya referans amaçlı kullanım gibi faaliyetler ayrı değerlendirilir.

Yapılacak pratik iş: müvekkil onay formlarının gözden geçirilmesi ve hangi işlemenin hangi hukuki sebebe dayandığının envanterde ayrıştırılmasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Karar ne zaman yürürlüğe girdi?

18.02.2026 tarihli ve 2026/347 sayılı ilke kararı, 24.03.2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

İki metni aynı sayfada tutabilir miyim?

Evet, ancak farklı başlıklar altında ve alt alta gelecek şekilde düzenlenmeli, her iki metin için ayrı beyanda bulunulmasını sağlayacak yapı kurulmalıdır.

Tek onay kutusu kullanmaya devam edebilir miyim?

Hayır. Karar, iki metin için ayrı beyan alınmasını öngörmektedir. Tek kutuyla her ikisinin onaylandığı yapılar güncellenmelidir.

Her veri işlemesi için açık rıza almam gerekir mi?

Hayır. Açık rıza, Kanun'da öngörülen diğer işleme şartlarından biri bulunmadığında başvurulacak bir dayanaktır. Sözleşmenin kurulması veya hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi gibi sebepler varsa rıza aranmaz.

Aydınlatma yükümlülüğü her hâlde var mı?

Evet. Aydınlatma, veri işlemenin hangi hukuki sebebe dayandığından bağımsız olarak yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür.

Mevcut formlarımı ne kadar sürede güncellemeliyim?

Karar yürürlüktedir; bu nedenle güncelleme geciktirilmemelidir. Öncelik, tek onayla alınan beyanların bulunduğu akışlara verilmelidir.

Sonuç

Karar, uygulamada uzun süredir yerleşmiş bir kolaylığı ortadan kaldırıyor: aydınlatma ve rızanın tek metinde birleştirilmesi. Gerekçe sade — biri bilgilendirme yükümlülüğü, diğeri koşullu bir işleme dayanağıdır ve ikisinin birleştirilmesi rızayı gereğinden geniş bir alana yayıyordu.

Uyum çalışmasında en verimli sıra şudur: önce veri işleme envanteri üzerinden hangi faaliyetin hangi hukuki sebebe dayandığı ayrıştırılır, ardından yalnızca gerçekten rıza gerektiren akışlar için ayrı metin ve ayrı beyan yapısı kurulur. Bu sıra izlendiğinde çoğu formda rıza metnine hiç ihtiyaç duyulmadığı görülür.

İlgili konular: sözleşmelerde risk analizi, EU AI Act şeffaflık yükümlülükleri, elektronik verilerin delil niteliği.

Caseon AI ile

Aydınlatma ve rıza metinlerinizi ayrıştırırken taslakları üretin, cümle bazında risk analizinden geçirin. Belge Stüdyosu'nu inceleyin